Netcongestie? Zes maatregelen die je nú al kunt onderzoeken

Door stroompieken te verlagen, processen slimmer te plannen en flexibiliteit in kaart te brengen, ontstaat vaak meer speelruimte. In dit artikel zetten we zes maatregelen op een rij waarmee je vandaag al kunt beginnen. 

1. Stuur op energieverbruik 

De meest onderbenutte maatregel is vaak ook de simpelste: bekijk kritisch wanneer je energie verbruikt. Niet elk proces hoeft op hetzelfde moment te draaien. Stroompieken op ongunstige momenten zorgen vaak voor problemen. Een sterilisatieproces in een melkfabriek is bijvoorbeeld lastig te verplaatsen, maar dat geldt lang niet voor alle processen. Koeling, reiniging, laadmomenten of ondersteunende installaties bieden vaak meer flexibiliteit. Door die speelruimte nu zichtbaar te maken, kun je piekbelasting verminderen en je beschikbare capaciteit beter benutten. 

2. Eigen opwek van energie 

Zonnepanelen en andere vormen van eigen opwek kunnen een waardevolle bijdrage leveren. Vooral wanneer je de opgewekte stroom direct in je bedrijf kunt gebruiken. Zonnepanelen verlagen de energiekosten en verminderen op bepaalde momenten de afname van stroom uit het elektriciteitsnet. Wel is het belangrijk om te kijken naar de timing: zonne-energie is niet altijd beschikbaar op de momenten waarop je bedrijf de meeste energie nodig heeft. In combinatie met energieopslag, energiesturing of flexibele processen kan eigen opwek veel meer betekenen bij netcongestie​ dan als losse maatregel. 

3. Opslaan van energie

Energieopslag is in korte tijd een stuk aantrekkelijker geworden. De prijzen van batterijen zijn de afgelopen jaren flink gedaald, waardoor de businesscase anders uitvalt dan drie jaar geleden. Een batterij die bijvoorbeeld tien piekmomenten per jaar afvangt én de rest van het jaar zonne-energie verplaatst, kan al de helft tot driekwart van zijn investering terugverdienen door zonne-energie achter de meter te houden.     Vergelijk een batterijsysteem daarom niet alleen met de huidige situatie, maar ook met het alternatief: een verzwaring van de netaansluiting. Die is vaak kostbaar en vraagt om investeringen in een grotere transformator, bekabeling en aanpassingen aan de installatie. Bovendien stijgen de vaste kosten van je energiecontract wanneer je meer gecontracteerd vermogen nodig hebt. Energieopslag kan daardoor niet alleen een technische oplossing zijn voor netcongestie, maar ook een financieel aantrekkelijk alternatief voor uitbreiding van je aansluiting. 

4. Sluit een aanvullend contract 

Aanvullende contractvormen, zoals blokstroomcontract of flexibele transportafspraken, worden steeds concreter. Je maakt dan afspraken met de netbeheerder over wanneer je extra vermogen kunt gebruiken, of wanneer je juist tijdelijk minder stroom afneemt. Dat kan helpen om ondanks netcongestie toch meer ruimte te krijgen op je aansluiting. 

Of dit interessant is, hangt af van je verbruiksprofiel. Een zwaar belaste aansluiting, waarbij je regelmatig tegen je maximale capaciteit aanloopt, heeft vaak meer aan een blokcontract dan een aansluiting waar op veel momenten nog ruimte beschikbaar is. Goede meetdata is daarom essentieel om te zien waar knelpunten zitten en of een flexibel contract echt iets kan opleveren. 

5. Zet energie om naar een andere vorm 

Bij energieopslag denken veel bedrijven meteen aan batterijen of waterstof, maar opslag kan ook veel eenvoudiger zijn. Energie is vaak tijdelijk op te slaan als koude of warmte. Een koelhuis kan bijvoorbeeld vooraf extra worden gekoeld, bijvoorbeeld tot -28 graden, zodat het de volgende dag tijdens warme uren minder stroom nodig heeft. Ook in productieprocessen valt winst te halen door restwarmte of restkoude opnieuw te gebruiken in plaats van weg te gooien. 

Zo verplaats je een deel van je elektriciteitsvraag naar momenten waarop er meer ruimte is op het net. Dat helpt om stroompieken te verlagen en je beschikbare netcapaciteit beter te benutten. 

6. Samenwerken met andere bedrijven 

Bedrijven met netcongestie​ kijken vaak eerst naar hun eigen aansluiting, maar soms ligt de oplossing juist in samenwerking. Als meerdere bedrijven op een bedrijventerrein verschillende verbruiksprofielen hebben, kunnen ze samen de beschikbare netcapaciteit beter benutten. Denk aan bedrijven die op andere momenten stroom nodig hebben, eigen opwek delen of gezamenlijk investeren in opslag. 

Dat klinkt logisch, maar vraagt in de praktijk om goede afspraken. Belangen moeten op één lijn komen, verantwoordelijkheden moeten duidelijk zijn en contracten moeten worden uitgewerkt met betrokken partijen. Samenwerking via bijvoorbeeld een energiehub of groepstransportovereenkomst kan veel opleveren, maar heeft meestal een langere doorlooptijd. 

Conclusie: wacht niet op ruimte, creëer speelruimte 

Netcongestie los je meestal niet op met één maatregel, maar met een slimme combinatie van maatregelen. Verlaag stroompieken. Benut eigen opwek beter. Onderzoek energieopslag en flexibele contractvormen. En kijk welke processen je anders kunt organiseren. De basis blijft inzicht in je eigen verbruik: wie nu weet waar de knelpunten en kansen zitten, houdt meer ruimte voor groei en verduurzaming. 

Dit blog is gebaseerd op de inzichten die Tom van Eerde deelde tijdens het netcongestie-event in Eindhoven.