Netcongestie: grip op energie begint achter de meter

Groeiambities, verduurzaming en elektrificatie vragen steeds vaker om extra vermogen. Tegelijkertijd liep het aantal bedrijven op de wachtlijst bij netbeheerders het afgelopen halfjaar op van 14.000 naar 15.000, en kleurt de kaart in steeds meer regio's rood. Toch zijn er meer mogelijkheden dan die wachtlijst doet vermoeden.

Wie de regelgeving begrijpt en slim inspeelt op wat er achter de meter mogelijk is, zet juíst nu al stappen. 

Dit is hoe bedrijven nieuwe wet- en regelgeving voor zich kunnen laten werken.  Drie ontwikkelingen waar je vandaag al je voordeel mee doet:  

1. Congestiemanagement: capaciteit slim verdelen 

Congestiemanagement is een mechanisme waarbij bedrijven met een energieoverschot dit op bepaalde momenten kunnen aanbieden aan bedrijven met een tekort. Denk aan een bedrijf dat zijn verbruik tijdens drukke uren tijdelijk terugschroeft in ruil voor een vergoeding. Zo ontstaat er beweging op een net dat dreigt vast te lopen.  

Deelname is in principe vrijwillig, maar de grens voor verplichte deelname schuift op. Bedrijven met meer dan 60 MW contractvermogen doen al verplicht mee, en voor aansluitingen boven de 1 MW wordt deelname steeds vaker als voorwaarde gesteld in zwaar belaste regio's. De verwachting is dat flexibiliteit op termijn de standaard wordt: wie een aansluiting aanvraagt, krijgt ook de vraag hoe het net wordt ontlast. 

2. Alternatieve transportrechten: meer ruimte dan je denkt 

Lang bestond er voor een grootverbruikaansluiting maar één variant: het vaste (firm) transportrecht. Inmiddels zijn er meerdere alternatieve contractvormen, elk passend bij een ander verbruiksprofiel:  

• Tijdsblokgebonden contract – extra vermogen in vaste tijdvensters, bijvoorbeeld 's nachts. Ideaal voor bedrijven die processen kunnen verschuiven of een wagenpark willen laden.  

• Volledig variabel transportrecht – per dag wordt bekend hoeveel extra energie beschikbaar is. Vraagt om veel flexibiliteit, eigen opwek en energieopslag.  

• Tijdsduurgebonden contract – beschikbaar op het landelijke net; in 85% van de tijd is het extra vermogen vrij te gebruiken.  

• Energievolumegebonden contract – nog niet beschikbaar, maar op termijn interessant voor bedrijven met veel koel- en vriesverbruik.  

Vooral bij de variabele en tijdsafhankelijke varianten zijn slimme energiemanagementsystemen (EMS) essentieel om het verbruik automatisch af te stemmen op de beschikbare capaciteit. 

3. Wegingsfactoren: slim plannen loont

Zakelijke klanten betalen nu een vast tarief per kWh aan de netbeheerder, ongeacht het tijdstip. Dat verandert: netbeheerders introduceren wegingsfactoren, oftewel uurtarieven die meebewegen met de belasting van het net. Voor het landelijke net geldt dit al; voor regionale netten naar verwachting vanaf 2028.  

Onderzoek van onafhankelijk adviesbureau CE Delft laat zien dat een bedrijf dat niets doet, straks zo'n 10% méér betaalt voor zijn netwerktarief, terwijl een bedrijf dat actief stuurt 10% bespaart. Dat is een potentieel verschil van 20%, een reëel concurrentievoordeel. Een goede eerste stap: kijk naar de huidige netfactuur en bepaal welk aandeel de componenten kWh en kWh-max uitmaken.